1 Ekim 2015 Perşembe

KAYAÇ NEDİR ?

Kayaç, çeşitli minerallerin veya mineral ve taş parçacıklarının bir araya gelmesinden ya da bir mineralin çok sayıda birikmesinden meydana gelen katı birikintilerdir.Kayaçlar üçe ayrılır;


A) PÜSKÜRÜK KAYAÇLAR

B) TORTUL KAYAÇLAR

C) BAŞKALAŞIM KAYAÇLARI




A- PÜSKÜRÜK (MAĞMATİK-KATILAŞIM) TAŞLAR
Yerin derinliklerindeki eriyik halde maddelerden oluşan mağmanın bulunduğu yerden hareket ederek yeryüzüne veya yeryüzüne yakın çeşitli yerlerine sokulup soğuyarak katılaşması sonucu oluşur.
Katılaşım kayalar diğer bütün taşların kökenini oluşturur.
• İç Püskürük ve Dış Püskürük olarak 2’ye ayrılır.



ÖZELLİKLERİ• Yapıları kristallidir(taneli)
• Tabakalanma yoktur
• Kütleler halindedirler
• İçlerinde fosil bulunmaz
• Asitten etkilenmezler
• Mağmanın yeryüzüne çıkarak soğuması sonucu oluşur
• Bu taşlar yarı kristallidir çıkan mağma hava ile teması sonucu çabuk soğumaya geçtiğinden tam kristalleşme olmaz
• Şekilsizdir az sayıda büyük kristal bulunabilir camsı bir yapı gösterirler
• Ülkemizde en çok andezit bazalt granit yaygındır
• Başlıcaları ;liparit, volkancamı(Obsidyen), katrantaşı, süngertaşı, inci taşı(perlit) ,trakit, andazit, bazalt



1- DIŞ PÜSKÜRÜK TAŞLAR
• Mağmanın yeryüzüne çıkarak soğuması sonucu oluşur
• Bu taşlar yarı kristallidir çıkan mağma hava ile teması sonucu çabuk soğumaya geçtiğinden tam kristalleşme olmaz
• Şekilsizdir az sayıda büyük kristal bulunabilir camsı bir yapı gösterirler
• Ülkemizde en çok andezit bazalt granit yaygındır
• Başlıcaları ;liparit, volkancamı(Obsidyen), katrantaşı, süngertaşı, inci taşı(perlit) ,trakit, andazit, bazalt
2- İÇ PÜSKÜRÜK TAŞLAR
• Yerkabuğu içindeki mağmanın yeryüzüne çıkmadan katılaşması ile oluşur
• Ağır ağır katılaştıklarından içindeki minareller iri billuridir
• En güzel örneği Granittir. Ayrıca siyenit, diyorit, gabro
• Yeraltında olmalarına karşın dış kuvvetlerin aşındırmasıyla yeryüzüne de çıkabilirler.
B-TORTUL KAYAÇ
Yeryüzünde yüzeylenmiş magmatik kayaçlar, iklim olayları ve çeşitli dış etkenlerlerle (akarsu, sel suları, rüzgarlar vb.) karşılaştıklarında zamanla parçalanarak çözülürler. Bu şekilde dağılan küçük parçalar yine çeşitli dış etkenlerle taşınarak çukur olan göl ve deniz sahalarında birikir ve buralarda sıkışmaya uğrarlar. Bu şekilde tortullanıp sıkışan küçük parçalar tortul kayaçları oluştururlar.Tortul kayçlar da kendi içinde üçe ayrılır;

1- KİMYASAL TORTUL TAŞLAR
Suda eriyebilen kaya tuzu, kalker, jips gibi kayaların önce suda erimesi daha sonra çökelmesiyle meydana gelen taşlardır.


2- FİZİKSEL TORTUL TAŞLAR
Akarsu rüzgar buzul ve dalgaların yeryüzündeki taşlardan kopardıkları parçaların çukur yerlerde birikmesi ve doğal bir çimento ile yapışması sonucu oluşur.


3- ORGANİK TORTUL TAŞLAR
Canlıların(insan hayvan bitki) öldükten sonra kalıntılarının çökelerek birikmesi ve zamanla taşlaşması sonucu oluşur.


C-BAŞKALAŞIM KAYAÇLARI

Önceden varolan kayaçların, sıcaklık, basınç ve kimyasal olayların etkisi altında metamorfizmaya (başkalaşma olayı) uğraması sonucu meydana gelirler ve metamorfizma derecesi ile oluştukları kayacın kimyasal bileşimine göre çeşitli tip ve özellikte bulunurlar. Metamorfik kayaçlar fosil içermezler. Katılaşım kayaçları gibi kristallidirler. Aynı zamanda tabakalı bir yapı gösterdikleri için tortul kayaçlara benzerler.


















1 yorum:

  1. Gayet güzel bir bilgilendirme yazısı olmuş emeği geçenlerin eline sağlık. http://jips.info.tr/

    YanıtlaSil